2026-2027 eğitim öğretim yılı öncesi nöbet görevlerinde AYM kararı ve yeni yönetmelik düzenlemesi dikkat çekiyor
ANKARA — 2026-2027 eğitim öğretim yılı hazırlıkları sürerken okullarda görev, sorumluluk ve nöbet planlamaları da gündeme geliyor. Bu kapsamda, Anayasa Mahkemesinin öğretmenlerin sendikal eylemleri nedeniyle verilen disiplin cezalarına ilişkin kararı ile 28 Temmuz 2026’da yapılan yönetmelik değişikliğinin birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor.
AYM, tam gün eğitim yapılan okullarda sendikalarının aldığı karar doğrultusunda öğle arasında nöbet tutmayan öğretmenlere verilen disiplin cezalarına ilişkin başvuruda, Anayasa’nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
AYM kararında nöbet görevinin kapsamı da ele alındı
AYM kararında öncelikle nöbet görevinin öğretmenlerin asli görevleri içerisinde bulunduğu ve eğitim hizmetlerinin düzenli ve sürekli yürütülmesi açısından önem taşıdığı belirtildi. Nöbetçi öğretmenlerin öğrencilerin izlenmesi, derslere zamanında girişlerin kontrolü ve boş sınıfların idareye bildirilmesi gibi çeşitli görevleri yerine getirdiği aktarıldı.
Dolayısıyla karar, öğretmenlerin genel olarak nöbet görevinden muaf tutulduğu anlamına gelmiyor.
AYM’nin değerlendirmesi, sendikal faaliyet kapsamında gerçekleştirilen eyleme verilen disiplin cezasının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun, gerekli ve ölçülü olup olmadığı üzerinde şekillendi.
Öğle arası nöbetlerinde temel ihtiyaçlar gözetilecek
Kararın dikkat çektiği başlıklardan biri, tam gün eğitim yapılan okullardaki öğle arası nöbetleri oldu.
AYM, öğretmenlerin öğle arasında nöbet tutmama gerekçelerinin yargılama mercilerince yeterince değerlendirilmediğini belirtti. Önceki kararına da atıf yapan Mahkeme, beslenme, dinlenme ve ibadet gibi temel ihtiyaçların dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Kararda ayrıca 2019 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle tam gün eğitim yapan okullarda öğle arası nöbetinin öğretmenlerin temel ihtiyaçları gözetilerek dengeli şekilde düzenlenmesine ilişkin hükümlerin getirildiği hatırlatıldı.
Bu yönüyle karar, yeni eğitim öğretim yılı öncesinde nöbet çizelgeleri hazırlanırken öğle arası nöbetlerinin planlanmasında mevzuattaki temel ihtiyaç ve denge ölçütünün göz önünde bulundurulmasına işaret ediyor.
Öğrenci taşıma görevleri için yeni düzenleme
AYM kararının kamu personeli açısından ayrıca önem taşıyan bölümü ise öğrenci taşıma uygulamasına ilişkin görevler oldu.
Mahkeme, bazı başvurularda öğretmenlerin okul servislerine ilişkin sendikal eylemlere katılmaları ve nöbet görevlerini yerine getirmemeleri nedeniyle disiplin cezası aldığını belirtti.
AYM, daha önceki bir kararına atıfla, nöbetçi öğretmenlerden öğrenci servislerine ilişkin istenen bazı görevlerin nöbet görevinin kapsamını aştığı yönündeki itirazların temelsiz olmadığını değerlendirdi. Ayrıca 2024 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle öğretmenlerin öğrenci taşıma uygulamasına ilişkin nöbet görevlerinin ayrıntılı şekilde düzenlendiğini kaydetti.
28 Temmuz düzenlemesiyle görev açıkça yönetmeliğe girdi
Bu değerlendirmelerin ardından, 28 Temmuz 2026 tarihli ve 33323 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 44. maddesine yeni bir fıkra eklendi.
Yönetmeliğin 44. maddesine eklenen 14. fıkrada şu düzenleme yer aldı:
“Taşıma merkezi okullarda görevli öğretmenler, 11/9/2014 tarihli ve 29116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamında verilen nöbet görevlerini de yapar.”
Böylece taşıma merkezi okullarda görev yapan öğretmenlerin, taşıma yoluyla eğitime erişim kapsamında verilen nöbet görevlerine ilişkin sorumluluğu yönetmelikte açık şekilde düzenlenmiş oldu.
İki düzenleme birlikte nasıl okunmalı?
AYM’nin kararı ile 28 Temmuz’daki yönetmelik değişikliği aynı hukuki konuyu aynı şekilde düzenleyen metinler değil.
AYM kararı, geçmişte yaşanan disiplin işlemlerinde sendika hakkına yapılan müdahalenin ölçülülüğünü ve öğretmenlerin ileri sürdüğü gerekçelerin idari ve yargısal makamlarca yeterince değerlendirilip değerlendirilmediğini ele alıyor. Mahkeme, somut olaylarda yeterli gerekçe bulunmadığı sonucuna ulaşarak sendika hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
28 Temmuz 2026 tarihli yönetmelik değişikliği ise, taşıma merkezi okullarda görev yapan öğretmenlerin Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamındaki nöbet görevlerini de yerine getireceğini açıkça hükme bağlıyor.
Bu nedenle yeni eğitim öğretim yılı hazırlıklarında esas alınması gereken nokta, AYM kararının yeni düzenlemeyi ortadan kaldırdığı veya yönetmelikteki nöbet hükmünü geçersiz kıldığı şeklinde bir değerlendirme yapmak değil; verilecek görevin güncel mevzuat dayanağının ve kapsamının açık biçimde belirlenmesi olarak öne çıkıyor.
İdareler açısından dikkat edilmesi gereken başlıklar
2026-2027 eğitim öğretim yılı öncesinde özellikle taşıma merkezi okullarda nöbet planlaması yapılırken;
- görevlerin güncel yönetmelik hükümlerine dayanması,
- Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamında verilen görevlerin kapsamının dikkate alınması,
- öğle arası nöbetlerinde öğretmenlerin temel ihtiyaçlarının gözetilmesi,
- görev kapsamına ilişkin itirazların idari süreçlerde değerlendirilmesi,
- disiplin işlemlerinde ise somut olayın koşullarının ve ilgili mevzuatın gerekçeli biçimde ortaya konulması
önem taşıyor.
AYM, özellikle öğretmenin ileri sürdüğü itirazların idari soruşturma ve yargısal denetim sırasında karşılanması gerektiğine dikkat çekti.
Kararın sonucu: Yeniden yargılama ve tazminat
AYM, sendika hakkının ihlal edildiğine karar vermesinin yanı sıra ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla ilgili mahkemelere yeniden yargılama yapılmak üzere karar gönderilmesine hükmetti.
2020/14027 ve bağlantılı başvuruların bulunduğu dosyalarda başvuruculara 20 bin lira manevi tazminat, 2021/4743 numaralı başvuruda ise 50 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verildi.
DevletMemurları değerlendirmesi
Yeni eğitim öğretim yılı öncesinde ortaya çıkan tablo, “nöbet var mı, yok mu?” tartışmasından daha geniş bir hukuki çerçeveye işaret ediyor.
Bir tarafta AYM’nin sendika hakkı, ölçülülük, temel ihtiyaçlar ve görev kapsamına ilişkin değerlendirmeleri; diğer tarafta ise 28 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren ve taşıma merkezi okullardaki öğretmenlerin taşıma yoluyla eğitime erişim kapsamında verilen nöbet görevlerini açıkça düzenleyen yeni hüküm bulunuyor.
Bu nedenle 2026-2027 eğitim öğretim yılı hazırlıklarında nöbet çizelgeleri ve görev dağılımlarının güncel mevzuatla birlikte AYM’nin ortaya koyduğu anayasal ilkeler dikkate alınarak hazırlanması, kamu görevlileri açısından hukuki uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önem taşıyor.
